Xuất huyết võng mạc là dấu hiệu cho thấy hệ thống mạch máu bên trong võng mạc đã bị tổn thương. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn tới suy giảm thị lực nghiêm trọng. Vậy đâu là nguyên nhân gây xuất huyết võng mạc? Cách điều trị như thế nào và làm sao để phòng ngừa hiệu quả?
Hãy cùng Mắt Kính Yoon tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây để chủ động chăm sóc và bảo vệ đôi mắt của bạn một cách tốt nhất.
XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC LÀ GÌ?
Xuất huyết võng mạc là tình trạng các mao mạch nhỏ trong võng mạc bị tổn thương, rò rỉ hoặc vỡ, khiến máu tràn vào và tích tụ trong lớp thần kinh nhạy sáng ở đáy mắt. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng gây giảm thị lực, và có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên mắt.
Tình trạng này thường liên quan đến các bệnh lý toàn thân như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn đông máu, hoặc một số vấn đề về mạch máu khác. Nếu không được chẩn đoán và điều trị sớm, xuất huyết võng mạc có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như phù hoàng điểm, bong võng mạc và thậm chí là mất thị lực vĩnh viễn.
NGUYÊN NHÂN GÂY XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Xuất huyết võng mạc có thể xuất phát từ nhiều yếu tố, nhưng phổ biến nhất là các vấn đề liên quan đến hệ mạch máu của võng mạc. Những bệnh lý thường gặp gồm:
- Cận thị nặng khiến cấu trúc đáy mắt bị kéo giãn, mạch máu dễ tổn thương và rò rỉ.
- Tăng huyết áp làm thành mạch yếu đi, dễ vỡ gây chảy máu trong võng mạc.
- Đái tháo đường dẫn đến biến chứng võng mạc tiểu đường, gây xuất huyết do tân mạch bất thường.
- Thoái hóa hoàng điểm tuổi già, khiến vùng trung tâm thị giác suy yếu và dễ tổn thương.
- Bệnh Eales, rối loạn mạch máu võng mạc gây viêm và xuất huyết.
- Chấn thương mắt do va đập mạnh khiến mạch máu bị vỡ.
Một số trường hợp không xác định được nguyên nhân cụ thể, điều này làm việc điều trị trở nên khó khăn và hạn chế hiệu quả hơn.
XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?
Xuất huyết võng mạc được xếp vào nhóm bệnh lý nghiêm trọng ở mắt. Do võng mạc là mô thần kinh đặc biệt, khả năng phục hồi sau tổn thương rất thấp. Ngay cả khi được điều trị kịp thời, kết quả thường chỉ dừng lại ở mức kiểm soát tiến triển và hạn chế mất thị lực, chứ không thể khôi phục hoàn toàn.
Nếu không tìm ra nguyên nhân gây xuất huyết, nguy cơ điều trị không đạt hiệu quả càng cao. Tình trạng kéo dài có thể dẫn đến giảm thị lực nặng, thậm chí mù lòa.
TRIỆU CHỨNG CỦA XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Người bệnh có thể gặp một hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây:
- Thị lực giảm, nhìn mờ, cảm giác như có lớp sương hoặc bóng tối che trước mắt.
- Mắt đỏ, đau nhức, khó chịu khi nhìn ánh sáng.
- Thấy ruồi bay, các chấm đen, đốm mờ, đường như mạng nhện trôi trong tầm nhìn.
- Xuất hiện tia sáng lóe trong vùng nhìn ngoại vi.
- Hình ảnh bị biến dạng, méo mó.
- Trong trường hợp nặng, người bệnh có thể mất thị lực đột ngột.
- Một số bệnh nhân còn kèm theo đau đầu do căng thẳng thị giác kéo dài.
ĐỐI TƯỢNG CÓ NGUY CƠ MẮC BỆNH XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Không phải ai cũng có khả năng mắc xuất huyết võng mạc như nhau. Một số nhóm người có nguy cơ cao hơn do những yếu tố bệnh lý hoặc thói quen sinh hoạt. Cụ thể gồm:
- Người bị đái tháo đường, đặc biệt là những trường hợp kiểm soát đường huyết kém hoặc mắc bệnh trong thời gian dài.
- Người tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, bệnh mạch vành, khiến thành mạch dễ bị tổn thương.
- Người lớn tuổi, nhất là những ai có bệnh lý mạch máu mạn tính.
- Người đang dùng thuốc ảnh hưởng đến đông máu như thuốc kháng đông, chống kết tập tiểu cầu.
- Phụ nữ mang thai, nhất là thai phụ có tiền sản giật hoặc tăng huyết áp thai kỳ.
- Người hút thuốc lá, thừa cân, ít vận động, hoặc có chế độ ăn uống kém lành mạnh.
Việc sớm nhận biết mình thuộc nhóm nguy cơ sẽ giúp chủ động tầm soát và phát hiện xuất huyết võng mạc từ giai đoạn sớm, tăng khả năng bảo tồn thị lực.
CHẨN ĐOÁN BỆNH XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Để xác định chính xác tình trạng xuất huyết võng mạc, bác sĩ nhãn khoa sẽ đánh giá các triệu chứng, tiền sử bệnh và kết hợp nhiều kỹ thuật cận lâm sàng chuyên sâu. Các bước chẩn đoán thường bao gồm:
- Soi đáy mắt và chụp ảnh màu đáy mắt nhằm quan sát trực tiếp vị trí và mức độ chảy máu.
- Chụp mạch huỳnh quang (FA) để đánh giá hệ thống mạch máu võng mạc, phát hiện tình trạng tắc mạch, thiếu máu hoặc rò rỉ.
- Chụp OCT (cắt lớp quang học) giúp phát hiện phù hoàng điểm và tổn thương cấu trúc các lớp võng mạc.
- Đo thị lực, thị trường, đánh giá tật khúc xạ và các chức năng nhìn liên quan.
- Xét nghiệm toàn thân: đường huyết, HbA1c, mỡ máu, huyết áp, công thức máu, xét nghiệm đông máu… tùy theo từng trường hợp.
Nhờ những kỹ thuật này, bác sĩ không chỉ xác nhận có xuất huyết hay không mà còn xác định được nguyên nhân, mức độ nặng và hướng điều trị phù hợp.
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Điều trị xuất huyết võng mạc đòi hỏi kết hợp xử trí tại mắt với việc kiểm soát bệnh lý toàn thân. Phác đồ điều trị phụ thuộc vào vị trí tổn thương, mức độ xuất huyết, thị lực hiện tại và các bệnh nền.
1. Kiểm Soát Bệnh Nền
- Ổn định đường huyết, huyết áp, mỡ máu.
- Ngưng hút thuốc, hạn chế rượu bia.
- Điều chỉnh thuốc kháng đông theo chỉ định bác sĩ nội khoa.
2. Thuốc Điều Trị
Một số loại thuốc hỗ trợ tuần hoàn vi mạch, giảm phù và chống oxy hóa có thể được sử dụng. Tuy nhiên, thuốc không thể làm “biến mất” máu đã chảy mà chỉ hỗ trợ cho quá trình tự hồi phục của mắt.
3. Tiêm Nội Nhãn (anti-VEGF hoặc corticosteroid)
Áp dụng trong các trường hợp có:
- Phù hoàng điểm
- Tân mạch bất thường
- Biến chứng của bệnh võng mạc tiểu đường
- Tắc tĩnh mạch võng mạc
4. Laser Quang Đông Võng Mạc
Dùng để điều trị:
- Vùng võng mạc thiếu máu
- Tân mạch nguy hiểm
- Ngăn ngừa nguy cơ xuất huyết tái phát và hạn chế biến chứng
5. Phẫu Thuật Dịch Kính – Võng Mạc
Chỉ định khi:
- Xuất huyết dịch kính nhiều và kéo dài
- Kèm bong võng mạc
- Phẫu thuật giúp làm sạch dịch kính và xử trí các tổn thương bên dưới.
*Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt hoặc thuốc uống khi chưa có chỉ định, vì có thể che lấp triệu chứng và làm trì hoãn điều trị.
PHÒNG NGỪA XUẤT HUYẾT VÕNG MẠC
Phòng bệnh luôn hiệu quả hơn điều trị, đặc biệt đối với các bệnh lý mạch máu mắt. Người có nguy cơ cao nên:
- Duy trì đường huyết, huyết áp, mỡ máu ở mức ổn định.
- Khám mắt định kỳ mỗi 6–12 tháng, nhất là bệnh nhân đái tháo đường, tăng huyết áp.
- Ngưng hút thuốc lá, hạn chế đồ uống có cồn.
- Giữ cân nặng hợp lý, tập luyện đều đặn.
- Bảo vệ mắt khỏi chấn thương bằng kính bảo hộ khi lao động hoặc chơi thể thao.
- Đi khám ngay nếu có dấu hiệu bất thường: nhìn mờ đột ngột, ruồi bay, lóe sáng, vùng tối trong tầm nhìn.
Nhờ tuân thủ các biện pháp phòng ngừa, nhiều trường hợp có thể giảm nguy cơ tái phát hoặc ngăn bệnh tiến triển nặng hơn.
