Teo nhãn cầu bẩm sinh là dị tật xảy ra từ khi sinh ra, liên quan đến tổn thương dây thần kinh thị giác. Bệnh có thể làm giảm thị lực, rối loạn nhận biết màu sắc và gây đau vùng hốc mắt. Vậy nguyên nhân và cách điều trị tình trạng này là gì? Hãy cùng Yoon Eyewear tìm hiểu chi tiết ngay sau đây.
TỔNG QUAN VỀ TEO NHÃN CẦU BẨM SINH
Teo nhãn cầu bẩm sinh, còn được biết đến là tình trạng teo dây thần kinh thị giác, xảy ra khi dây thần kinh này bị tổn thương hoặc thoái hóa, làm suy giảm khả năng truyền tín hiệu từ mắt lên não. Hệ quả là người bệnh có thể bị giảm thị lực, khó phân biệt màu sắc và cảm thấy đau khi cử động mắt. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
Theo thống kê, teo dây thần kinh thị giác chiếm khoảng 0,8% các nguyên nhân gây mù lòa. Bệnh thường là hậu quả của nhiều vấn đề sức khỏe khác nhau và có thể gặp ở mọi độ tuổi. Ngoài dạng bẩm sinh, teo nhãn cầu cũng có thể xuất hiện ở những người đang mắc các bệnh lý liên quan.
NGUYÊN NHÂN CHÍNH GÂY TEO NHÃN CẦU
Dây thần kinh thị giác có nhiệm vụ truyền tín hiệu hình ảnh từ võng mạc lên não dưới dạng xung điện, giúp chúng ta nhìn rõ mọi vật. Khi bộ phận này bị tổn thương, chức năng thị giác sẽ bị ảnh hưởng. Dưới đây là những nguyên nhân phổ biến dẫn đến teo dây thần kinh thị giác:
- Thiếu máu nuôi thần kinh thị giác: Khi lượng máu cung cấp không đủ, thường do áp lực mạch máu thấp hơn áp lực trong mắt, dây thần kinh sẽ bị tổn thương. Tình trạng này hay gặp trong các bệnh lý như tắc mạch trung tâm võng mạc hoặc bệnh lý mạch máu não.
- Viêm dây thần kinh thị giác: Tình trạng viêm gây phù nề và phá hủy lớp bao myelin bảo vệ sợi thần kinh. Đây là nguyên nhân thường gặp ở người trẻ, đặc biệt là nữ giới, có thể dẫn đến suy giảm thị lực rõ rệt.
- Chèn ép dây thần kinh thị giác: Các khối u hoặc nhiễm trùng trong hốc mắt có thể gây áp lực lên dây thần kinh, làm giảm dần khả năng nhìn.
- Thâm nhiễm thần kinh thị giác: Dây thần kinh có thể bị xâm nhập bởi các tế bào bất thường do u, viêm hoặc nhiễm trùng. Một số bệnh như u thần kinh, ung thư di căn hoặc rối loạn viêm như sarcoidosis đều có thể là nguyên nhân.
- Chấn thương: Tổn thương trực tiếp hoặc gián tiếp ở vùng đầu và hốc mắt, chẳng hạn do tai nạn hoặc va chạm mạnh, có thể làm hỏng cấu trúc và chức năng của dây thần kinh thị giác.
- Yếu tố di truyền: Một số trường hợp teo thần kinh thị giác liên quan đến gen di truyền, bao gồm nhiều dạng khác nhau như di truyền trội, lặn hoặc đột biến ty thể.
- Nguyên nhân khác: Thiếu dinh dưỡng (đặc biệt là vitamin B12, axit folic), hoặc tiếp xúc với các chất độc như thuốc lá, rượu methanol, chì hay khí độc cũng có thể góp phần gây bệnh.
TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT BỆNH TEO NHÃN CẦU
Teo nhãn cầu có thể gây ra nhiều biểu hiện khác nhau, nhờ đó người bệnh có thể sớm nhận ra tình trạng bất thường. Một số dấu hiệu đặc trưng của teo dây thần kinh thị giác gồm:
- Suy giảm thị lực: Thị lực có thể giảm trong thời gian ngắn, chỉ vài giờ hoặc vài ngày. Người bệnh nhìn không rõ, hình ảnh trở nên mờ nhanh chóng. Mức độ suy giảm nặng hay nhẹ phụ thuộc vào tình trạng bệnh.
- Rối loạn màu sắc: Mắt bị ảnh hưởng sẽ giảm độ sắc nét và khả năng phân biệt màu. Thường gặp nhất là khó nhận biết giữa màu đỏ và xanh. Tùy nguyên nhân mà tốc độ tiến triển sẽ khác nhau.
- Đau trong hốc mắt: Người bệnh có cảm giác đau âm ỉ ở mắt hoặc sâu bên trong hốc mắt, đặc biệt đau tăng lên khi cử động mắt.
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ TEO NHÃN CẦU HIỆU QUẢ
Để điều trị teo nhãn cầu, cần tập trung xử lý nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, các tổn thương ở dây thần kinh thị giác thường không thể phục hồi hoàn toàn. Vì vậy, điều trị sớm trước khi bệnh tiến triển nặng là rất quan trọng để bảo tồn chức năng thị giác. Ví dụ, với bệnh nhân tăng nhãn áp cần kiểm soát tốt áp lực trong mắt và có thể sử dụng steroid để giảm viêm ở dây thần kinh thị giác.
Ngoài việc điều trị nguyên nhân, người bệnh có thể được chỉ định bổ sung vitamin, thuốc hỗ trợ chuyển hóa tế bào thần kinh, thuốc chống xơ vữa, chất chống oxy hóa, thuốc kiểm soát huyết áp, đường huyết hoặc cải thiện lưu thông máu.
Trong một số trường hợp, phương pháp cấy chỉ có thể được áp dụng nhằm hỗ trợ cải thiện thị lực. Tuy nhiên, hiệu quả phục hồi thường không cao do tổn thương thần kinh mang tính lâu dài và khó tái tạo.
Bên cạnh đó, liệu pháp tế bào gốc là hướng điều trị mới đang được áp dụng tại một số quốc gia phát triển. Phương pháp này có khả năng tạo ra các tế bào cảm nhận ánh sáng, góp phần cải thiện thị lực, tăng độ nhạy với ánh sáng và làm chậm quá trình suy giảm thị giác.
Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh teo nhãn cầu và có thêm kiến thức hữu ích để phòng ngừa và điều trị.
