Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng khá phổ biến, thường xuất hiện trong những tuần đầu hoặc tháng đầu sau khi bé chào đời. Mặc dù đa số trường hợp không quá nguy hiểm, nhưng nếu không được nhận biết và chăm sóc đúng cách, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và ảnh hưởng đến sức khỏe đôi mắt của trẻ.
Trong bài viết dưới đây, Yoon Eyewear sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về nguyên nhân gây tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh, những dấu hiệu nhận biết thường gặp cũng như các phương pháp xử lý phù hợp để an tâm đồng hành cùng bé trong giai đoạn đầu đời.
TẮC TUYẾN LỆ Ở TRẺ SƠ SINH LÀ GÌ?
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh là tình trạng đường dẫn lưu nước mắt từ mắt xuống khoang mũi bị cản trở hoặc chưa thông suốt, khiến nước mắt không thể thoát đi theo cơ chế bình thường. Vì liên quan đến sự tắc nghẽn của ống lệ mũi nên tình trạng này còn được gọi là tắc lệ mũi.
Khi mắc phải vấn đề này, trẻ thường có biểu hiện chảy nước mắt sống liên tục dù không khóc. Bên cạnh đó, cha mẹ có thể nhận thấy ghèn mắt, dịch nhầy hoặc mủ xuất hiện ở khóe mắt. Một số trường hợp còn kèm theo tình trạng sưng đỏ ở vùng góc mắt trong. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, tắc tuyến lệ có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe đôi mắt của trẻ.
NGUYÊN NHÂN GÂY TẮC TUYẾN LỆ Ở TRẺ SƠ SINH
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh thường xảy ra khi hệ thống dẫn lưu nước mắt từ mắt xuống mũi bị cản trở, khiến nước mắt không thể lưu thông bình thường. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như:
- Ống dẫn nước mắt chưa phát triển hoàn chỉnh: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi đường dẫn lệ còn hẹp hoặc chưa thông hoàn toàn, nước mắt sẽ bị ứ đọng trong mắt thay vì chảy xuống khoang mũi.
- Van ở cuối ống lệ không mở hoàn toàn: Bộ phận này có vai trò giúp nước mắt lưu thông xuống mũi. Nếu van vẫn đóng hoặc mở không đầy đủ sau khi trẻ chào đời, nước mắt sẽ dễ bị tắc nghẽn.
- Bất thường tại lỗ dẫn lệ: Trong một số trường hợp, lỗ mở nằm ở góc trong mí mắt phát triển không hoàn chỉnh, làm cản trở quá trình thoát nước mắt.
- Các nguyên nhân khác: Tắc tuyến lệ cũng có thể liên quan đến một số bất thường như polyp mũi, nang vùng mũi, chấn thương, nhiễm trùng đường lệ hoặc sự phát triển bất thường của cấu trúc xương mũi, khiến hệ thống dẫn lưu nước mắt bị ảnh hưởng.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT TẮC TUYẾN LỆ Ở TRẺ SƠ SINH
Các biểu hiện của tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh đôi khi khá giống với tình trạng viêm mắt hoặc đau mắt đỏ, khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn. Thông thường, những dấu hiệu đầu tiên sẽ xuất hiện trong vài ngày đến vài tuần sau khi bé chào đời. Một số triệu chứng thường gặp gồm:
- Nước mắt chảy liên tục khiến mắt bé lúc nào cũng ướt hoặc long lanh hơn bình thường. Nếu tình trạng này kéo dài mà không được xử lý, trẻ có nguy cơ bị viêm nhiễm mắt tái phát nhiều lần.
- Vùng mí mắt hơi sưng hoặc ửng đỏ do bé thường xuyên dụi mắt vì khó chịu.
- Hai mí mắt có thể dính vào nhau, đặc biệt sau khi ngủ dậy.
- Xuất hiện ghèn mắt nhiều hoặc có dịch mủ ở khóe mắt.
Đối với trường hợp tắc tuyến lệ hoàn toàn, các triệu chứng thường xuất hiện rõ rệt và kéo dài. Ngược lại, nếu chỉ tắc một phần, cha mẹ có thể chỉ nhận thấy biểu hiện bất thường khi bé chảy nhiều nước mắt hoặc bị nghẹt mũi, chẳng hạn trong thời gian cảm lạnh.
Phần lớn trẻ bị tắc tuyến lệ đơn thuần vẫn sinh hoạt bình thường và không kèm theo nhiều triệu chứng khác. Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý những dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng quanh đường dẫn lệ như:
- Vùng quanh mắt hoặc khóe mắt bị sưng.
- Da quanh mắt đỏ bất thường.
- Bé có biểu hiện đau hoặc khó chịu khi chạm vào vùng mắt.
- Sốt hoặc quấy khóc nhiều hơn bình thường.
Những biểu hiện trên có thể cho thấy túi lệ đã bị nhiễm trùng, hay còn gọi là viêm túi lệ. Khi xuất hiện các dấu hiệu này, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa mắt để được thăm khám và điều trị kịp thời.
PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ TẮC TUYẾN LỆ Ở TRẺ SƠ SINH
Tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ tắc nghẽn, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp nhằm giúp hệ thống dẫn lưu nước mắt của trẻ hoạt động bình thường trở lại.
Massage Vùng Tuyến Lệ
Massage tuyến lệ là phương pháp đơn giản thường được áp dụng đầu tiên nhằm hỗ trợ khai thông đường dẫn nước mắt bị tắc. Việc thực hiện đúng kỹ thuật có thể giúp màng cản trở trong ống lệ được mở ra, từ đó cải thiện khả năng lưu thông nước mắt.
Trước khi massage, cha mẹ cần rửa tay sạch sẽ để hạn chế nguy cơ đưa vi khuẩn vào mắt trẻ. Sau đó, dùng ngón trỏ hoặc ngón giữa đặt nhẹ tại vị trí góc trong mắt, gần sống mũi - nơi ống lệ đi qua. Nhấn nhẹ trong vài giây rồi thực hiện động tác vuốt hoặc xoay tròn nhẹ nhàng theo hướng từ góc mắt xuống phía cánh mũi.
Mỗi lần nên lặp lại khoảng 5 - 10 động tác và duy trì từ 2 - 3 lần mỗi ngày. Thực hiện đều đặn có thể giúp giảm tình trạng ứ đọng nước mắt và hỗ trợ cải thiện tắc nghẽn hiệu quả hơn.
Vệ Sinh Mắt Thường Xuyên
Giữ vệ sinh mắt sạch sẽ là bước quan trọng giúp loại bỏ dịch tiết, hạn chế vi khuẩn phát triển và giảm nguy cơ nhiễm trùng khi trẻ bị tắc tuyến lệ.
Cha mẹ nên chuẩn bị bông gòn vô khuẩn hoặc khăn mềm sạch cùng nước ấm để làm sạch vùng mắt cho bé. Dùng bông thấm nước ấm rồi nhẹ nhàng lau từ khóe mắt trong hướng ra ngoài. Nếu mắt có ghèn hoặc mủ, cần sử dụng miếng bông riêng cho từng bên mắt nhằm tránh lây nhiễm chéo.
Việc vệ sinh nên được thực hiện khoảng 2 - 3 lần mỗi ngày hoặc bất cứ khi nào thấy mắt trẻ xuất hiện nhiều dịch tiết. Kết hợp làm sạch mắt trước và sau khi massage cũng giúp tăng hiệu quả điều trị.
Sử Dụng Thuốc Nhỏ Mắt Theo Chỉ Định
Trong trường hợp tắc tuyến lệ kèm theo viêm hoặc nhiễm khuẩn, bác sĩ có thể kê đơn thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh phù hợp với độ tuổi của trẻ.
Trước khi nhỏ thuốc, cha mẹ cần rửa tay sạch, nhẹ nhàng kéo mí mắt dưới và nhỏ đúng số lượng thuốc được chỉ định. Sau khi nhỏ, nên giữ mắt bé nhắm lại vài giây để thuốc phân bố đều trên bề mặt mắt.
Trong thời gian sử dụng thuốc, cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường như mắt đỏ hơn, sưng nhiều hoặc có dấu hiệu kích ứng. Nếu xuất hiện những phản ứng này, cha mẹ nên liên hệ với bác sĩ để được hướng dẫn xử lý kịp thời.
Các Biện Pháp Can Thiệp Y Tế
Nếu sau thời gian theo dõi và điều trị từ khoảng 6 - 12 tháng mà tình trạng tắc tuyến lệ không cải thiện, bác sĩ có thể cân nhắc một số phương pháp can thiệp chuyên sâu hơn.
- Thông ống lệ: Bác sĩ sử dụng dụng cụ chuyên dụng có kích thước nhỏ để mở thông vị trí tắc nghẽn trong ống dẫn lệ. Thủ thuật diễn ra nhanh chóng và giúp nước mắt lưu thông dễ dàng hơn.
- Đặt ống thông lệ đạo: Khi việc thông ống không đạt hiệu quả như mong muốn hoặc tình trạng tắc nghẽn phức tạp hơn, trẻ có thể được chỉ định đặt ống thông silicone nhỏ trong đường lệ. Ống này giúp duy trì sự thông suốt của ống dẫn nước mắt và thường được tháo bỏ sau vài tháng.
- Phẫu thuật: Đây là lựa chọn dành cho những trường hợp hiếm gặp khi các phương pháp điều trị khác không mang lại kết quả. Phẫu thuật nhằm tạo hoặc khôi phục đường dẫn lưu nước mắt, giúp giải quyết triệt để tình trạng tắc nghẽn.
Sau khi thực hiện bất kỳ thủ thuật hay can thiệp nào, cha mẹ cần theo dõi sát quá trình hồi phục của trẻ tại nhà, đồng thời tuân thủ đầy đủ hướng dẫn chăm sóc và sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
Tắc tuyến lệ ở trẻ sơ sinh nhìn chung là tình trạng khá phổ biến và phần lớn không gây ảnh hưởng nghiêm trọng nếu được phát hiện sớm. Việc nhận biết các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi thăm khám kịp thời sẽ giúp quá trình điều trị đạt hiệu quả cao hơn, đồng thời bảo vệ sức khỏe đôi mắt của bé trong những năm tháng đầu đời.
