Tắc tuyến lệ là tình trạng có thể gặp ở cả trẻ em lẫn người trưởng thành. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, bệnh có thể gây khó chịu kéo dài, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm mắt và ảnh hưởng đến thị lực. Trong bài viết này, Yoon Eyewear sẽ cùng bạn tìm hiểu những thông tin cơ bản về tắc tuyến lệ, nhận biết các dấu hiệu thường gặp cũng như các phương pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả để bảo vệ đôi mắt luôn khỏe mạnh.
TẮC TUYẾN LỆ DO ĐÂU GÂY RA?
Tắc Tuyến Lệ Là Gì?
Tắc tuyến lệ là tình trạng đường dẫn nước mắt từ mắt xuống mũi bị cản trở hoặc tắc nghẽn, khiến nước mắt không thể thoát đi theo cơ chế tự nhiên. Khi gặp vấn đề này, người bệnh thường xuyên bị chảy nước mắt sống, mắt đỏ, sưng mí, xuất hiện nhiều ghèn mắt và cảm giác đau hoặc khó chịu ở vùng khóe mắt trong. Trong những trường hợp nghiêm trọng, tình trạng kéo dài còn có thể ảnh hưởng đến khả năng quan sát và thị lực.
Những Nguyên Nhân Thường Gặp Gây Tắc Tuyến Lệ
Tình trạng tắc tuyến lệ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:
- Tắc tuyến lệ bẩm sinh: Thường gặp ở trẻ sơ sinh khi hệ thống dẫn lưu nước mắt chưa phát triển hoàn chỉnh, khiến nước mắt bị ứ đọng ngay từ những tháng đầu đời.
- Lão hóa theo tuổi tác: Khi cơ thể già đi, các mô và cấu trúc quanh ống lệ có xu hướng suy giảm chức năng, làm đường dẫn nước mắt bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn. Đồng thời, độ đàn hồi của ống lệ cũng giảm, ảnh hưởng đến quá trình lưu thông nước mắt.
- Các bệnh lý viêm nhiễm vùng mắt và mũi: Những tình trạng như viêm kết mạc, viêm bờ mi hoặc viêm xoang có thể gây sưng viêm tại khu vực tuyến lệ, từ đó cản trở sự lưu thông bình thường của nước mắt.
- Chấn thương hoặc phẫu thuật: Các tổn thương ở vùng mắt, mũi hoặc những can thiệp phẫu thuật liên quan có thể để lại sẹo, làm hẹp hoặc bít tắc đường dẫn lệ.
- Khối u chèn ép: Sự xuất hiện của khối u tại vùng mũi, mắt hoặc các mô lân cận có thể tạo áp lực lên hệ thống tuyến lệ, làm gián đoạn quá trình thoát nước mắt và dẫn đến tắc nghẽn.
TRIỆU CHỨNG NHẬN BIẾT TẮC TUYẾN LỆ
Biểu hiện phổ biến và dễ nhận thấy nhất của tắc tuyến lệ là tình trạng chảy nước mắt liên tục dù người bệnh không xúc động hay bị tác động bởi các yếu tố bên ngoài. Nước mắt thường xuyên tràn ra ngoài khiến mắt luôn ẩm ướt, gây cảm giác khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu không được điều trị sớm, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ viêm nhiễm và khiến các bệnh lý về mắt tái phát nhiều lần.
Bên cạnh hiện tượng chảy nước mắt kéo dài, người bệnh còn có thể gặp một số dấu hiệu khác như mắt tiết nhiều ghèn hoặc mủ, thị lực giảm rõ nét, lòng trắng mắt bị đỏ và xuất hiện cảm giác sưng đau tại khu vực khóe mắt trong.
Khi tuyến lệ bị tắc nghẽn, vi khuẩn dễ tích tụ bên trong túi lệ, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm trùng. Lúc này, người bệnh có thể nhận thấy lông mi thường xuyên đóng vảy hoặc dính ghèn, mắt chảy dịch mủ, nhìn mờ hơn bình thường. Trong một số trường hợp nặng, nước mắt có thể lẫn máu và người bệnh xuất hiện các triệu chứng toàn thân như sốt hoặc mệt mỏi.
Ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường kể trên, người bệnh nên chủ động đến các cơ sở chuyên khoa mắt hoặc trung tâm y tế uy tín để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và áp dụng phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế nguy cơ biến chứng ảnh hưởng đến thị lực.
TẮC TUYẾN LỆ GÂY ẢNH HƯỞNG GÌ ĐẾN SỨC KHỎE MẮT?
Ở giai đoạn đầu, tắc tuyến lệ thường khiến người bệnh cảm thấy khó chịu do nước mắt chảy nhiều, mắt luôn trong trạng thái ướt và xuất hiện cảm giác vướng cộm như có dị vật bên trong. Những triệu chứng này tuy chưa quá nghiêm trọng nhưng có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hằng ngày.
Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng tắc nghẽn kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ vi khuẩn phát triển trong hệ thống dẫn lệ, dẫn đến viêm nhiễm. Khi đó, các biểu hiện như sưng đỏ, đau nhức vùng khóe mắt, tiết nhiều ghèn mắt hoặc chảy dịch có thể xuất hiện với mức độ ngày càng nặng hơn.
Trong các trường hợp nhiễm trùng nghiêm trọng, người bệnh có thể bị viêm túi lệ, gây tổn thương các mô quanh mắt và ảnh hưởng đến chức năng của hệ thống dẫn nước mắt. Nếu tình trạng viêm tiếp tục tiến triển mà không được kiểm soát, nguy cơ hình thành áp xe quanh mắt hoặc lan rộng thành nhiễm trùng huyết là hoàn toàn có thể xảy ra, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và cần được can thiệp y tế khẩn cấp.
CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ TẮC TUYẾN LỆ
Việc điều trị tắc tuyến lệ sẽ được bác sĩ chỉ định dựa trên nguyên nhân gây bệnh, độ tuổi của người mắc và mức độ tắc nghẽn của hệ thống dẫn lệ. Mỗi trường hợp sẽ có hướng xử lý khác nhau nhằm mang lại hiệu quả điều trị tốt nhất.
Điều Trị Tắc Tuyến Lệ Bẩm Sinh Ở Trẻ Nhỏ
Đối với trẻ sơ sinh bị tắc tuyến lệ bẩm sinh, phần lớn trường hợp có thể tự cải thiện khi hệ thống dẫn lưu nước mắt hoàn thiện hơn trong những năm đầu đời. Nếu sau 1 tuổi tình trạng vẫn còn tồn tại, bác sĩ có thể hướng dẫn phụ huynh thực hiện kỹ thuật massage túi lệ đúng cách từ 2–4 lần mỗi ngày để hỗ trợ khai thông đường dẫn nước mắt.
Theo Dõi Với Trường Hợp Do Chấn Thương
Khi tắc tuyến lệ xuất hiện sau các chấn thương vùng mặt hoặc quanh mắt, bác sĩ thường theo dõi trong một khoảng thời gian nhất định để đánh giá khả năng hồi phục tự nhiên trước khi cân nhắc các biện pháp can thiệp chuyên sâu.
Chăm Sóc Và Vệ Sinh Mắt Thường Xuyên
Bên cạnh các phương pháp điều trị chuyên biệt, người bệnh cần duy trì việc vệ sinh mắt sạch sẽ và tái khám định kỳ theo chỉ định nhằm hạn chế nguy cơ viêm nhiễm và theo dõi hiệu quả điều trị.
Đặt Ống Thông Hoặc Stent Dẫn Lệ
Đây là phương pháp sử dụng các ống nhỏ bằng silicone hoặc polyurethane để mở rộng những vị trí bị hẹp hoặc tắc trong hệ thống dẫn nước mắt. Trước khi thực hiện, người bệnh thường được gây tê để giảm cảm giác khó chịu trong quá trình can thiệp.
Nong Ống Lệ Bằng Bóng
Kỹ thuật này được áp dụng nhằm mở rộng các đoạn ống lệ bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn do sẹo, viêm nhiễm hoặc các nguyên nhân khác. Phương pháp thường được chỉ định cho trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ hoặc người lớn bị tắc tuyến lệ một phần.
Phẫu Thuật Thông Túi Lệ Xuống Mũi
Đây là giải pháp dành cho những trường hợp tắc tuyến lệ kéo dài hoặc không đáp ứng với các phương pháp điều trị khác. Phẫu thuật tạo ra một đường dẫn mới giúp nước mắt lưu thông trực tiếp từ túi lệ xuống khoang mũi, từ đó khắc phục tình trạng ứ đọng nước mắt. Phương pháp này thường được áp dụng cho người lớn, trẻ lớn hoặc trẻ nhỏ có dị tật bẩm sinh ở đường dẫn lệ.
Nội Soi Điều Trị Tắc Tuyến Lệ
Phẫu thuật nội soi là lựa chọn hiện đại với ưu điểm ít xâm lấn, không để lại sẹo ngoài da và thời gian hồi phục thường nhanh hơn so với phẫu thuật mở. Tuy nhiên, kỹ thuật này đòi hỏi trang thiết bị chuyên dụng cùng đội ngũ bác sĩ có chuyên môn cao, đồng thời tỷ lệ thành công trong một số trường hợp có thể thấp hơn phương pháp phẫu thuật truyền thống.
Chăm Sóc Sau Phẫu Thuật
Sau khi đường dẫn lệ được tái thông thành công, người bệnh thường được chỉ định sử dụng thuốc xịt mũi hoặc các loại thuốc hỗ trợ khác nhằm giảm nguy cơ viêm nhiễm và giúp quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi. Việc sử dụng thuốc cần tuân thủ đúng hướng dẫn của bác sĩ, thường kéo dài từ 2–3 tuần sau khi thực hiện thủ thuật hoặc phẫu thuật.
CÁCH PHÒNG NGỪA TẮC TUYẾN LỆ HIỆU QUẢ
Để giảm nguy cơ tắc tuyến lệ, việc chăm sóc và giữ gìn vệ sinh mắt đúng cách là yếu tố vô cùng quan trọng. Bạn nên rửa mặt và làm sạch vùng mắt hằng ngày, đặc biệt sau khi tiếp xúc với môi trường nhiều khói bụi, ô nhiễm hoặc các tác nhân có thể gây kích ứng cho mắt.
Ngoài việc vệ sinh cá nhân, thói quen khám mắt định kỳ cũng giúp phát hiện sớm những bất thường liên quan đến hệ thống tuyến lệ và các bệnh lý về mắt. Khi nhận thấy các dấu hiệu như chảy nước mắt kéo dài, sưng đau khóe mắt hoặc tiết nhiều ghèn bất thường, bạn nên chủ động đến cơ sở y tế chuyên khoa để được kiểm tra và tư vấn điều trị kịp thời.
Đối với những người đang mắc các bệnh lý về tai mũi họng hoặc mắt như viêm xoang, viêm mũi, viêm kết mạc hay viêm bờ mi, việc điều trị dứt điểm và kiểm soát tốt tình trạng viêm nhiễm là rất cần thiết. Điều này giúp hạn chế nguy cơ vi khuẩn lan rộng, gây ảnh hưởng đến hệ thống dẫn lệ và làm tăng khả năng tắc nghẽn.
Tắc tuyến lệ tuy là bệnh lý khá phổ biến nhưng không nên chủ quan. Nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng phương pháp, tình trạng này hoàn toàn có thể được kiểm soát hiệu quả, giúp hạn chế biến chứng, bảo vệ sức khỏe đôi mắt và duy trì thị lực ổn định lâu dài.
