Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là một rối loạn mạch máu tại võng mạc khá phổ biến, có thể khiến thị lực giảm sút nghiêm trọng và thậm chí dẫn đến mù lòa nếu không được chẩn đoán và điều trị đúng thời điểm. Cùng Yoon Eyewear tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây nhé.
TẮC TĨNH MẠCH TRUNG TÂM VÕNG MẠC LÀ GÌ?
Võng mạc là lớp mô mỏng nằm ở mặt trong của mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận ánh sáng và chuyển chúng thành tín hiệu thần kinh. Những tín hiệu này sau đó sẽ được truyền qua dây thần kinh thị giác lên não để tạo thành hình ảnh. Hệ thống tĩnh mạch của võng mạc đảm nhiệm vai trò dẫn máu từ võng mạc trở về tim, bao gồm tĩnh mạch trung tâm và các tĩnh mạch nhánh. Trong đó, tĩnh mạch trung tâm chạy dọc trong dây thần kinh thị giác, còn các tĩnh mạch nhỏ hơn phân bố trong lớp trong của võng mạc để thu máu và đổ về tĩnh mạch trung tâm.
Tắc tĩnh mạch võng mạc là tình trạng tĩnh mạch bị nghẽn do cục máu đông hoặc dịch ứ đọng, làm gián đoạn dòng máu, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng võng mạc và thị lực. Về mặt lâm sàng, bệnh được chia thành hai dạng chính:
- Tắc tĩnh mạch nhánh võng mạc: Xảy ra khi một nhánh tĩnh mạch nhỏ của võng mạc bị huyết khối chặn lại. Dạng này chiếm khoảng 30% ca bệnh. Nếu dòng máu bị tắc ở khu vực hoàng điểm, người bệnh dễ bị phù hoàng điểm, kéo theo suy giảm thị lực rõ rệt.
- Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc: Đây là tình trạng máu bị ứ trệ tại thân tĩnh mạch nơi hội tụ của toàn bộ các nhánh. Dù không diễn tiến quá nhanh nhưng bệnh dễ tái phát và thường gặp ở người trên 50 tuổi (chiếm đến 90%). Tiên lượng lâu dài khá thận trọng vì bệnh có thể gây nhiều biến chứng nghiêm trọng ở mắt.
Tắc tĩnh mạch võng mạc nói chung là bệnh lý nguy hiểm, có thể khiến thị lực giảm mạnh hoặc mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị đúng thời điểm.
NGUYÊN NHÂN GÂY TẮC TĨNH MẠCH TRUNG TÂM VÕNG MẠC
Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc thường xuất hiện khi các động mạch trở nên xơ cứng, làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và cản trở dòng máu lưu thông. Những người có mạch máu bị tổn thương hoặc đang mắc các bệnh lý mạn tính dưới đây sẽ có nguy cơ cao hơn:
- Xơ vữa động mạch
- Tăng nhãn áp
- Đái tháo đường
- Huyết áp cao
- Mỡ máu (cholesterol) tăng
- Phù hoàng điểm
- Các bệnh về máu làm ảnh hưởng đến khả năng đông máu
- Hút thuốc lá
- Người lớn tuổi, đặc biệt từ 60 trở lên
Ngoài những yếu tố kể trên, có khoảng 10% trường hợp tắc tĩnh mạch võng mạc mà không xác định được nguyên nhân cụ thể.
TRIỆU CHỨNG CỦA TẮC TĨNH MẠCH TRUNG TÂM VÕNG MẠC
Tình trạng tắc nghẽn này thường xảy ra đột ngột và chủ yếu ở một mắt. Mức độ biểu hiện có thể nhẹ hoặc nặng tùy vào vị trí và mức độ tắc. Một số trường hợp thậm chí không cảm nhận được triệu chứng rõ ràng, chỉ thấy một đốm đen nhỏ trong tầm nhìn nhưng không ảnh hưởng thị lực đáng kể.
Ngược lại, nhiều bệnh nhân có thể gặp các dấu hiệu sau:
- Thị lực giảm đột ngột
- Cảm giác như nhìn qua lớp sương hoặc thấy các mảng tối trước mắt
- Thị lực có thể suy giảm nhanh trong vài phút, hoặc từ từ trong 2 – 3 ngày
- Tầm nhìn bị thu hẹp
- Có thể mất thị lực một phần hoặc hoàn toàn
Hầu hết trường hợp bệnh không gây đau, không đỏ mắt, không chảy nước mắt, nên rất dễ bỏ qua giai đoạn đầu.
Để chẩn đoán chính xác, bác sĩ sẽ nhỏ thuốc giãn đồng tử và tiến hành soi đáy mắt. Hình ảnh thu được thường cho thấy:
- Tĩnh mạch võng mạc giãn, không đồng đều
- Động mạch thu hẹp
- Xuất hiện xuất tiết dạng bông hoặc dạng xốp
- Phù võng mạc lan rộng
Ở giai đoạn có biến chứng, người bệnh có thể gặp:
- Phù hoàng điểm dạng nang
- Tân mạch (mọc mạch máu bất thường) ở mống mắt hoặc võng mạc
- Glôcôm tân mạch
- Teo dây thần kinh thị giác
Những biến chứng này có thể dẫn tới mất thị lực vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời.
ĐIỀU TRỊ TẮC TĨNH MẠCH TRUNG TÂM VÕNG MẠC
Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc là bệnh lý mắt nghiêm trọng và cần được điều trị tại các cơ sở chuyên khoa. Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp mạch huỳnh quang hay chụp OCT để đánh giá chính xác mức độ tổn thương, từ đó đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Việc can thiệp càng sớm sẽ càng giúp hạn chế biến chứng và cải thiện cơ hội phục hồi thị lực.
Điều Trị Nội Khoa
Bác sĩ có thể chỉ định một hoặc nhiều biện pháp sau:
- Dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu giúp hạn chế hình thành cục máu đông.
- Kiểm soát tình trạng rối loạn tính thấm và điều chỉnh huyết động.
- Can thiệp bằng thuốc nhằm giảm xuất huyết và xuất tiết ở võng mạc.
- Sử dụng corticoid khi có dấu hiệu viêm để làm giảm phản ứng viêm trong mắt.
Các Phương Pháp Điều Trị Khác
Ngoài điều trị nội khoa, tùy tình trạng bệnh, bác sĩ sẽ xem xét áp dụng các phương pháp chuyên sâu hơn:
- Laser quang đông võng mạc để kiểm soát phù và xuất huyết theo từng chỉ định cụ thể.
- Điều trị lạnh đông hoặc phẫu thuật khi cấu trúc võng mạc bị tổn thương nghiêm trọng.
- Quang đông, lạnh đông hoặc điện đông thể mi trong trường hợp bệnh nhân xuất hiện glôcôm tân mạch. Nếu mắt đau kéo dài và không đáp ứng điều trị, có thể cân nhắc cắt bỏ nhãn cầu.
Song song đó, vì bệnh có liên quan mật thiết đến sức khỏe toàn thân, người bệnh cần được kiểm tra và kiểm soát các bệnh nền như tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, tiểu đường,… Việc điều trị đồng thời các bệnh lý này là yếu tố quan trọng giúp cải thiện kết quả điều trị mắt.
BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA TẮC TĨNH MẠCH VÕNG MẠC
Để giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tái phát, bạn nên thực hiện các biện pháp sau:
- Kiểm soát tốt các bệnh lý toàn thân có thể gây tắc nghẽn mạch máu như tiểu đường, tăng huyết áp hay mỡ máu.
- Khám mắt định kỳ, đặc biệt đối với người lớn tuổi, người có bệnh lý mạch máu hoặc người bị cận. Khi có dấu hiệu bất thường về thị lực, cần đến bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.
- Xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh nhằm giảm hình thành mảng xơ vữa, hạn chế nguy cơ tắc mạch. Nên ưu tiên thực phẩm ít chất béo, tăng cường vận động và đặc biệt là ngừng hút thuốc lá.
Tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc nếu không được phát hiện và điều trị sớm có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như glôcôm, xuất huyết nội nhãn, bong võng mạc hoặc thậm chí mất thị lực vĩnh viễn. Việc theo dõi sức khỏe mắt thường xuyên và can thiệp sớm khi xuất hiện triệu chứng là cách tốt nhất để bảo vệ thị lực lâu dài.
