Loạn thị là một trong những tật khúc xạ phổ biến, có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi và thường đi kèm với cận thị hoặc viễn thị. Tuy nhiên, không ít người vẫn còn mơ hồ về mức độ loạn thị, đặc biệt là câu hỏi: loạn thị cao nhất là mấy độ và khi nào thì trở nên nguy hiểm?
Bài viết dưới đây, Mắt Kính Yoon sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của loạn thị, các mức độ từ nhẹ đến nặng, ngưỡng loạn thị được xem là cao và những nguy cơ tiềm ẩn nếu không được điều chỉnh kịp thời.
LOẠN THỊ LÀ GÌ?
Loạn thị xảy ra khi bề mặt giác mạc hoặc thủy tinh thể không có độ cong đều, khiến ánh sáng khi đi vào mắt không hội tụ tại một điểm trên võng mạc mà bị tán xạ thành nhiều điểm khác nhau. Hệ quả là hình ảnh người bệnh nhìn thấy thường bị nhòe, méo hoặc mờ ở cả khoảng cách gần lẫn xa.
Khác với cận thị hay viễn thị nơi hình ảnh chỉ bị mờ ở một khoảng cách nhất định, loạn thị gây ảnh hưởng liên tục đến thị lực trong mọi hoạt động hằng ngày. Người loạn thị thường gặp khó khăn khi đọc chữ nhỏ, nhìn biển báo, lái xe ban đêm hoặc làm việc với máy tính trong thời gian dài.
LOẠN THỊ ĐƯỢC ĐO BẰNG ĐƠN VỊ GÌ?
Mức độ loạn thị được đo bằng đi-ốp (diopter – D), tương tự như cận thị và viễn thị. Con số này thể hiện mức độ sai lệch của giác mạc hoặc thủy tinh thể. Ngoài độ loạn, người loạn thị còn có thêm trục loạn (axis), cho biết hướng cong không đều của giác mạc.
Trong thực tế, độ loạn thị có thể dao động từ rất nhẹ cho đến rất cao, và mỗi mức độ sẽ gây ảnh hưởng khác nhau đến thị lực cũng như sinh hoạt hàng ngày.
LOẠN THỊ CAO NHẤT LÀ MẤY ĐỘ?
Về mặt lý thuyết, loạn thị không có giới hạn tuyệt đối về độ cao nhất. Trong lâm sàng, đã ghi nhận những trường hợp loạn thị trên 6 độ, thậm chí có người lên đến 8–10 độ. Tuy nhiên, đây là các trường hợp hiếm, thường liên quan đến bất thường cấu trúc giác mạc hoặc bệnh lý mắt nghiêm trọng.
Trong thực hành nhãn khoa, mức độ loạn thị thường được hiểu như sau:
- Dưới 1 độ: loạn thị nhẹ
- Từ 1 đến dưới 3 độ: loạn thị trung bình
- Từ 3 độ trở lên: loạn thị nặng (loạn thị cao)
Như vậy, từ 3 độ loạn trở lên đã được xem là loạn thị cao, cần theo dõi và điều chỉnh đúng cách để tránh ảnh hưởng xấu đến thị lực lâu dài.
NGUYÊN NHÂN KHIẾN LOẠN THỊ TĂNG CAO
Loạn thị cao có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Một số người bị loạn thị bẩm sinh do cấu trúc giác mạc không đều từ khi sinh ra. Ngoài ra, loạn thị cũng có thể tăng dần theo thời gian do thói quen sinh hoạt không hợp lý, dụi mắt thường xuyên, hoặc do các bệnh lý về giác mạc.
Trong một số trường hợp, loạn thị rất cao là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý như giác mạc chóp tình trạng giác mạc mỏng và phình ra, khiến độ loạn tăng nhanh và khó kiểm soát bằng kính thông thường.
LOẠN THỊ CAO NGUY HIỂM NHƯ THẾ NÀO?
Loạn thị cao không chỉ đơn giản là nhìn mờ hơn. Nếu không được phát hiện và điều chỉnh đúng, tình trạng này có thể kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Ảnh Hưởng Trực Tiếp Đến Chất Lượng Thị Lực
Người loạn thị cao thường nhìn mọi vật bị méo, nhòe, đặc biệt là các đường thẳng dễ bị cong hoặc nghiêng. Điều này khiến não bộ phải điều tiết liên tục để “bù trừ” hình ảnh, dẫn đến mỏi mắt, nhức đầu, chóng mặt và giảm khả năng tập trung.
Nguy Cơ Nhược Thị, Đặc Biệt Ở Trẻ Em
Ở trẻ nhỏ, nếu loạn thị cao không được phát hiện và đeo kính đúng độ từ sớm, não bộ sẽ quen với hình ảnh mờ, dẫn đến nhược thị (mắt lười). Khi đã qua “thời gian vàng” điều trị, nhược thị rất khó phục hồi hoàn toàn, dù sau này có đeo kính đúng độ.
Gia Tăng Nguy Cơ Tai Nạn
Người loạn thị cao, đặc biệt là chưa đeo kính hoặc đeo kính sai độ, sẽ gặp nhiều khó khăn khi lái xe, nhất là vào ban đêm. Ánh đèn xe đối diện có thể bị tán xạ mạnh, gây chói lóa, làm giảm khả năng phản xạ và tăng nguy cơ tai nạn giao thông.
Tác Động Tâm Lý Và Hiệu Suất Học Tập, Làm Việc
Thị lực kém kéo dài khiến người bệnh dễ mệt mỏi, căng thẳng, giảm hiệu suất học tập và công việc. Nhiều người loạn thị cao còn có xu hướng né tránh các hoạt động cần nhìn chi tiết, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.
LOẠN THỊ CAO CÓ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG?
Loạn thị không thể “tự khỏi”, nhưng hoàn toàn có thể được điều chỉnh hiệu quả nếu áp dụng đúng phương pháp.
Đeo Kính Đúng Độ
Với phần lớn trường hợp loạn thị cao, kính gọng với tròng kính loạn thị chính xác vẫn là giải pháp an toàn và phổ biến nhất. Việc đo mắt cần được thực hiện kỹ lưỡng để xác định đúng độ và trục loạn, vì chỉ cần sai lệch nhỏ cũng có thể gây chóng mặt, khó chịu khi đeo.
Kính Áp Tròng Loạn Thị
Một số người loạn thị cao có thể lựa chọn kính áp tròng toric. Tuy nhiên, phương án này đòi hỏi sự tư vấn chuyên môn và chăm sóc mắt cẩn thận để tránh viêm nhiễm.
Can Thiệp Y Khoa
Trong các trường hợp đặc biệt như giác mạc chóp hoặc loạn thị rất cao không thể chỉnh bằng kính, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp điều trị chuyên sâu hơn như cross-linking giác mạc hoặc phẫu thuật khúc xạ, tùy tình trạng cụ thể của từng người.
KHI NÀO CẦN ĐI KHÁM MẮT NẾU BỊ LOẠN THỊ?
Bạn nên kiểm tra mắt ngay nếu gặp các dấu hiệu như nhìn mờ kéo dài, nhức đầu thường xuyên, mỏi mắt khi đọc sách, nhìn hình ảnh bị méo hoặc có cảm giác khó chịu khi lái xe ban đêm. Đối với trẻ em, việc khám mắt định kỳ là rất quan trọng, vì trẻ thường không tự nhận biết được vấn đề thị lực của mình.
Loạn thị cao từ 3 độ trở lên đã được xem là mức độ nặng và cần được quan tâm đúng mức. Dù loạn thị cao nhất có thể lên đến nhiều độ hơn nữa, điều quan trọng không nằm ở con số tuyệt đối, mà ở việc phát hiện sớm, điều chỉnh đúng và theo dõi lâu dài.
Nếu bạn hoặc người thân đang gặp vấn đề về loạn thị, đừng chờ đến khi thị lực suy giảm nghiêm trọng mới đi kiểm tra. Một cặp kính đúng độ hoặc phương án điều trị phù hợp có thể tạo ra sự khác biệt rất lớn cho đôi mắt và chất lượng cuộc sống của bạn.
