Glocom (tăng nhãn áp) hiện ảnh hưởng đến hơn 70 triệu người trên toàn thế giới và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không thể phục hồi. Bệnh được chia thành nhiều dạng, trong đó phổ biến nhất là glocom góc mở và glocom góc đóng. Đáng chú ý, glocom góc mở chiếm tỷ lệ cao hơn và thường tiến triển âm thầm nhưng nguy hiểm. Nội dung dưới đây Yoon Eyewear sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về nguyên nhân, triệu chứng cũng như các phương pháp điều trị glocom góc mở một cách hiệu quả.
GLOCOM GÓC MỞ LÀ GÌ?
Glocom góc mở (Open-Angle Glaucoma) là một bệnh lý mạn tính của dây thần kinh thị giác, tiến triển âm thầm và chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Trong đó, đặc trưng điển hình là sự thoái hóa và chết dần của các tế bào hạch võng mạc. Khi bệnh phát triển, người bệnh có thể xuất hiện các dấu hiệu như lõm teo đĩa thị, tổn thương lớp sợi thần kinh võng mạc và suy giảm thị trường. Phần lớn các trường hợp có liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp.
Cơ chế của glocom liên quan đến sự rối loạn trong hệ thống dẫn lưu thủy dịch của mắt. Bình thường, thủy dịch sẽ được thoát ra ngoài qua hai con đường chính: lưới bè (vùng bè) và đường màng bồ đào. Cả hai cấu trúc này đều nằm ở phần trước của mắt, phía sau giác mạc. Sự khác biệt giữa glocom góc mở và góc đóng nằm ở vị trí xảy ra tắc nghẽn trong hệ thống thoát lưu này.
Ở glocom góc mở nguyên phát, vùng bè bị xơ hóa hoặc tắc nghẽn, làm giảm khả năng lưu thông thủy dịch. Điều này khiến áp lực trong mắt tăng dần theo thời gian, gây tổn thương dây thần kinh thị giác, từ đó dẫn đến suy giảm thị lực và có thể tiến triển đến mù lòa nếu không được điều trị kịp thời.
PHÂN LOẠI GLOCOM GÓC MỞ
Glocom góc mở được chia thành hai nhóm chính, dựa trên nguyên nhân gây bệnh:
1. Glocom Góc Mở Nguyên Phát
Đây là dạng phổ biến nhất, xảy ra khi góc tiền phòng vẫn mở bình thường nhưng các tế bào hạch võng mạc dần bị tổn thương và mất đi. Bệnh đặc trưng bởi tình trạng lõm gai thị và suy giảm thị trường.
Nguyên nhân có thể liên quan đến:
- Tăng nhãn áp kéo dài
- Rối loạn tuần hoàn máu nuôi dưỡng mắt (gây tổn thương tế bào thần kinh)
- Rối loạn chuyển hóa hoặc các yếu tố miễn dịch
2. Glocom Góc Mở Thứ Phát
Dạng này xuất hiện do các nguyên nhân cụ thể khác nhau, thường liên quan đến bệnh lý tại mắt hoặc toàn thân. Cơ chế gây bệnh và hướng điều trị sẽ phụ thuộc vào từng nguyên nhân cụ thể.
Một số nguyên nhân phổ biến gồm:
- Tăng áp lực tĩnh mạch thượng củng mạc
- Biến chứng sau điều trị hoặc phẫu thuật mắt
- Các bệnh lý khác ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của mắt
NGUYÊN NHÂN GÂY GLOCOM GÓC MỞ
1. Nguyên Nhân Nguyên Phát:
- Sự tắc nghẽn trong hệ thống thoát thủy dịch khiến áp lực nội nhãn tăng cao
- Yếu tố di truyền (chiếm tỷ lệ thấp)
- Người bị cận thị có nguy cơ cao hơn
- Liên quan đến một số bệnh lý như tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc, đái tháo đường, tim mạch
2. Nguyên Nhân Thứ Phát:
- Chấn thương mắt
- Đục thủy tinh thể
- Tắc nghẽn vùng bè
- Lạm dụng thuốc chứa Corticosteroid
- Hội chứng giả bong bao hoặc phân tán sắc tố mống mắt
Glocom góc mở có thể xuất phát từ nguyên nhân nguyên phát hoặc thứ phát với cơ chế khác nhau. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn.
3. Các Yếu Tố Làm Tăng Nguy Cơ mắc Glocom Góc Mở
Glocom góc mở là bệnh khá phổ biến và có thể chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố nguy cơ khác nhau, bao gồm:
- Người trên 40 tuổi có nguy cơ cao hơn
- Có người thân trong gia đình từng mắc glocom
- Người có tật khúc xạ như cận thị nặng (trên 4 diop) hoặc lão thị sớm
- Nhãn áp tăng, đặc biệt trong khoảng nghi ngờ từ 22 – 25 mmHg kèm theo triệu chứng
- Giác mạc mỏng
- Tiền sử bệnh lý như tăng hoặc hạ huyết áp, bệnh tim mạch, tiểu đường, hội chứng Raynaud, đau nửa đầu, rối loạn mỡ máu, bệnh tuyến giáp…
- Yếu tố chủng tộc: người da đen có tỷ lệ mắc cao hơn và khó điều trị hơn so với người da trắng; tỷ lệ bệnh cũng cao hơn ở các nước châu Âu và châu Mỹ so với châu Á
ĐỐI TƯỢNG DỄ MẮC GLOCOM GÓC MỞ
Một số nhóm người có nguy cơ cao mắc glocom góc mở bao gồm:
- Người trên 40 tuổi
- Người có tiền sử gia đình (người thân) từng mắc glocom
- Người bị cận thị nặng (trên 4 diop) hoặc có dấu hiệu lão thị
TRIỆU CHỨNG GLOCOM GÓC MỞ
Ở giai đoạn sớm, glocom góc mở thường tiến triển âm thầm và hầu như không có biểu hiện rõ ràng. Khi bệnh nặng hơn, các dấu hiệu có thể xuất hiện như:
- Cảm giác căng tức nhẹ ở mắt
- Dễ bị căng thẳng hoặc khó chịu
- Nhìn như có một lớp sương mỏng trước mắt
- Thị lực giảm dần, có thể mất thị lực ngoại vi
- Giác mạc có thể bị phù nhẹ
- Đồng tử giãn ở mức trung bình và ít phản ứng với ánh sáng
- Mắt đỏ
- Có thể kèm cảm giác buồn nôn
Đáng chú ý, nhiều trường hợp không có triệu chứng rõ rệt và chỉ được phát hiện tình cờ khi đi khám mắt.
Lưu ý: Các biểu hiện rõ ràng thường xuất hiện ở những cơn tăng nhãn áp cấp (cả góc mở và góc đóng). Tuy nhiên, cũng có không ít trường hợp nhãn áp tăng nhưng không gây ra triệu chứng cụ thể, vì vậy việc khám mắt định kỳ là rất quan trọng.
PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ GLOCOM GÓC MỞ
Các phương pháp điều trị glocom góc mở chủ yếu nhằm mục đích giảm nhãn áp, từ đó làm chậm hoặc ngăn chặn tiến triển của bệnh, giúp bảo vệ thị lực và duy trì chất lượng cuộc sống. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc, laser hoặc phẫu thuật.
1. Điều Trị Bằng Thuốc (Hạ Nhãn Áp)
Đây là phương pháp phổ biến và thường được ưu tiên ban đầu. Thuốc giúp kiểm soát nhãn áp theo hai cơ chế chính: tăng thoát thủy dịch hoặc giảm sản xuất thủy dịch.
- Thuốc nhỏ mắt: Bao gồm các nhóm như ức chế carbonic anhydrase (brinzolamide, dorzolamide), thuốc cường phó giao cảm (pilocarpine, carbachol…), thuốc chẹn beta (timolol, betaxolol…) và các dạng phối hợp.
- Thuốc uống hoặc tiêm: Một số trường hợp có thể sử dụng mannitol, acetazolamide hoặc glycerol để hỗ trợ hạ nhãn áp.
2. Điều Trị Bằng Laser
Laser được sử dụng nhằm cải thiện khả năng thoát thủy dịch qua vùng bè:
- Tạo hình vùng bè (trabeculoplasty)
- Tạo hình bè chọn lọc (selective laser trabeculoplasty)
Phương pháp này có tỷ lệ thành công ban đầu khá cao (khoảng 70–80%), giúp giảm nhãn áp từ 30–40%. Tuy nhiên, hiệu quả có thể giảm dần theo thời gian và thường phụ thuộc vào độ tuổi (người trẻ có đáp ứng kém hơn).
3. Phẫu Thuật
Phẫu thuật được cân nhắc khi thuốc và laser không kiểm soát được nhãn áp hoặc bệnh tiến triển nặng. Một số phương pháp phổ biến gồm:
- Phẫu thuật cắt bè củng mạc
- Tạo lỗ rò thoát thủy dịch
- Đặt van dẫn lưu thủy dịch tiền phòng
- Laser quang đông thể mi
Việc điều trị glocom góc mở cần cá nhân hóa theo từng bệnh nhân. Phát hiện sớm và tuân thủ điều trị là yếu tố quan trọng giúp kiểm soát bệnh hiệu quả và hạn chế nguy cơ mất thị lực.
Glocom góc mở là bệnh lý nguy hiểm có thể dẫn đến mù lòa nếu không được phát hiện và điều trị sớm. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị của bác sĩ, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh và chăm sóc mắt đúng cách để giảm thiểu nguy cơ tiến triển của bệnh.
