Khi nước mắt không được dẫn lưu bình thường qua hệ thống lệ đạo, chúng sẽ chảy ngược ra ngoài từ góc trong mắt hiện tượng này được gọi là chảy nước mắt sống. Nếu tình trạng này kéo dài, nước mắt bị ứ lại tại túi lệ, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, dẫn đến nguy cơ viêm nhiễm lệ đạo một tình trạng nguy hiểm cần được điều trị kịp thời. Cùng Yoon tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.
CHẢY NƯỚC MẮT SỐNG LÀ GÌ?
Chảy nước mắt sống là hiện tượng nước mắt tràn ra khỏi mắt, chảy xuống mặt một cách bất thường, dù không rõ nguyên nhân cụ thể. Trong điều kiện bình thường, nước mắt giúp bôi trơn, giữ ẩm và làm sạch bề mặt nhãn cầu, đồng thời hỗ trợ thị lực ổn định.
Sau khi được tiết ra, nước mắt sẽ di chuyển về góc trong mắt và thoát xuống mũi thông qua hệ thống lệ đạo. Tuy nhiên, nếu đường dẫn này bị cản trở đặc biệt là khi tuyến lệ bị tắc nước mắt sẽ không được thoát đúng cách mà chảy ngược ra ngoài, tạo nên hiện tượng gọi là chảy nước mắt sống.
Tình trạng này có thể xảy ra ở bất kỳ đối tượng nào, nhưng phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh dưới 12 tháng tuổi và người lớn tuổi từ 60 trở lên. Chảy nước mắt sống có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt.
NGUYÊN NHÂN GÂY CHẢY NƯỚC MẮT SỐNG
Có nhiều yếu tố khác nhau dẫn đến tình trạng chảy nước mắt sống, trong đó một số nguyên nhân điển hình gồm:
Tắc Lệ Đạo
Đây là nguyên nhân hàng đầu. Hệ thống lệ đạo gồm lỗ lệ, lệ quản, túi lệ và ống lệ mũi chịu trách nhiệm dẫn lưu nước mắt xuống mũi. Khi bất kỳ phần nào của hệ thống này, đặc biệt là ống lệ mũi, bị tắc nghẽn sẽ khiến nước mắt không thoát được, từ đó trào ngược ra ngoài. Tình trạng này phổ biến ở trẻ sơ sinh và người cao tuổi.
Nhiễm Trùng Mắt
Các bệnh lý như viêm kết mạc hoặc viêm bờ mi do virus hoặc vi khuẩn có thể kích thích tuyến lệ và làm tăng tiết nước mắt, đồng thời gây tắc nghẽn tạm thời, dẫn đến chảy nước mắt sống.
Dị Ứng
Mắt dễ bị kích ứng bởi các tác nhân dị ứng như bụi, phấn hoa, lông thú hoặc nấm mốc. Khi đó, mắt thường bị đỏ, ngứa, rát và dễ chảy nước mắt kéo dài.
Sử Dụng Kính Áp Tròng Không Đúng Cách
Việc đeo kính áp tròng đã cũ, không vệ sinh đúng cách có thể dẫn đến nhiễm khuẩn, trong đó nghiêm trọng nhất là ký sinh trùng Acanthamoeba – có khả năng gây viêm giác mạc và các triệu chứng như đau, ngứa, mờ mắt và chảy nước mắt.
Nguyên Nhân Khác
Liệt dây thần kinh số VII làm suy yếu chức năng của cơ nâng mí, dẫn đến hở mi và nước mắt thoát ra ngoài.
Các vấn đề cấu trúc quanh mắt như sẹo mi, da thừa, mỡ mắt nhiều cũng cản trở cơ chế dẫn lưu tự nhiên.
Ở người già, tình trạng suy giảm độ đàn hồi và co bóp của túi lệ cũng là nguyên nhân thường gặp khiến nước mắt không được hút xuống và thoát ra đúng cách.
HƯỚNG ĐIỀU TRỊ CHẢY NƯỚC MẮT SỐNG
Việc điều trị phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân cụ thể gây ra tình trạng này. Một số phương pháp phổ biến bao gồm:
Tắc Lệ Đạo
Thay vì chỉ dùng phương pháp thông lệ đạo truyền thống, hiện nay việc phẫu thuật đặt ống silicon trong hệ thống lệ đạo giúp nối thông lệ quản với mũi được đánh giá cao về độ an toàn và hiệu quả lâu dài.
Nhiễm Trùng Hoặc Khô Mắt
Các trường hợp do nhiễm khuẩn sẽ được chỉ định dùng thuốc kháng sinh kết hợp chống viêm. Trong trường hợp mắt bị khô do sử dụng thuốc, có thể bổ sung thêm nước mắt nhân tạo để cải thiện triệu chứng.
Hở Mi Hoặc Dị Tật Vùng Mí
Nếu mí mắt không khép kín, gây tràn nước mắt ra ngoài, hướng xử lý sẽ tùy thuộc vào mức độ. Với trường hợp nhẹ, có thể dùng thuốc nhỏ mắt dạng gel dưỡng ẩm. Với tình trạng nặng, cần phẫu thuật chỉnh hình mí để ngăn ngừa loét giác mạc.
Giảm Trương Lực Túi Lệ
Người bệnh có thể áp dụng phương pháp day ấn túi lệ bằng ngón tay trỏ, dọc sống mũi và miết nhẹ nhằm giúp làm thông hệ thống dẫn lưu. Mỗi ngày nên thực hiện 3–4 lần, mỗi lần từ 10–15 nhịp để cải thiện hiệu quả.
CÁCH PHÒNG NGỪA VÀ KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG CHẢY NƯỚC MẮT SỐNG
Mặc dù chảy nước mắt sống là tình trạng khá phổ biến, nhưng nếu không được quan tâm đúng mức, nó có thể gây ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hàng ngày. Ngoài nguyên nhân chính là do tắc lệ đạo, hiện tượng này còn có thể xuất phát từ nhiều bệnh lý khác liên quan đến mắt. Vì vậy, việc phòng ngừa và can thiệp kịp thời là điều cần thiết.
Bảo Vệ Mắt Khỏi Các Tác Nhân Gây Hại
Luôn đeo kính bảo hộ khi làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, gió mạnh hoặc có nguy cơ tiếp xúc với dị vật như khi tuốt lúa, cưa gỗ, mài kim loại,… Việc này giúp tránh các tổn thương cơ học có thể dẫn đến viêm nhiễm và tắc nghẽn lệ đạo.
Đội Mũ Bảo Hiểm Khi Tham Gia Giao Thông
Không chỉ bảo vệ phần đầu, mũ bảo hiểm còn giúp hạn chế các va chạm trực tiếp vào vùng mắt khi xảy ra tai nạn, từ đó giảm nguy cơ tổn thương lệ đạo hoặc các cấu trúc quanh mắt.
Chủ Động Khám Mắt Định Kỳ
Việc kiểm tra thị lực và tình trạng mắt mỗi 6 tháng/lần sẽ giúp phát hiện sớm các bệnh viêm nhiễm mạn tính như viêm bờ mi, viêm kết mạc,... – những nguyên nhân tiềm ẩn có thể gây ra tình trạng chảy nước mắt sống.
Ngay khi phát hiện các biểu hiện bất thường như mắt chảy nước liên tục, khô rát, ngứa ngáy hay đỏ mắt, người bệnh cần đến khám tại các cơ sở chuyên khoa mắt để được chẩn đoán chính xác. Việc điều trị sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng như nhiễm trùng túi lệ hay loét giác mạc, đồng thời giúp bảo vệ thị lực lâu dài.
