Lẹo mắt và chắp mắt là hai dạng viêm nhiễm phổ biến ở vùng mí mắt. Khi xuất hiện, chúng thường gây đau nhức, kèm theo sưng đỏ và phù nề khiến người bệnh khó chịu khi nhìn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Điểm chung của chắp và lẹo là đều tạo nên một khối sưng nhỏ nổi lên trên hoặc ngay sát bờ mi. Do có biểu hiện khá giống nhau, hai bệnh lý này thường gây nhầm lẫn đối với nhiều người. Cùng Yoon Eyewear tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé.
LẸO MẮT LÀ GÌ?
Lẹo mắt (tiếng Anh: Hordeolum hoặc Stye) là tình trạng viêm cấp tính và sưng tấy cục bộ ở mí mắt, có thể xảy ra ở mặt ngoài hoặc mặt trong của mi. Đây là một dạng nhiễm khuẩn sinh mủ, thường do vi khuẩn Staphylococcus xâm nhập gây ra.
Hầu hết các trường hợp lẹo là lẹo ngoài, hình thành khi nang lông mi hoặc các tuyến nhỏ lân cận như tuyến Zeis hoặc tuyến Moll bị tắc nghẽn hoặc nhiễm trùng. Trong nhiều trường hợp, tình trạng này cũng liên quan đến viêm bờ mi.
Lẹo trong thì hiếm gặp hơn, xảy ra khi tuyến Meibomius nằm sâu trong sụn mi bị nhiễm khuẩn, tạo thành một ổ viêm hoặc áp-xe nhỏ. Một số bệnh nhân có thể kèm theo viêm mô tế bào quanh mi, khiến mí mắt sưng đau nhiều hơn.
Triệu Chứng Của Lẹo Mắt
Khi lẹo mới hình thành, người bệnh thường cảm thấy:
- Mi mắt sưng nhẹ, đỏ, gây cảm giác đau rát hoặc ngứa.
- Xuất hiện một khối nhỏ cứng như hạt gạo ở bờ mi.
- Chảy nước mắt, sợ ánh sáng, khó mở mắt.
- Cảm giác như có dị vật trong mắt.
Lẹo thường dính chặt vào da mi và phát triển nhanh. Sau khoảng 3–4 ngày, khối sưng bắt đầu mưng mủ và tự vỡ.
Đặc điểm của lẹo là dễ tái phát, có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên mí mắt. Một số trường hợp sưng nhiều gây hiện tượng sụp mi tạm thời.
Các Dạng Lẹo Mắt
1. Lẹo trong
- Do nhiễm trùng tuyến Meibomius (tuyến nhày nằm sâu bên trong sụn mi).
- Vị trí nằm ở mặt trong mí mắt, chỉ thấy rõ khi bác sĩ lật mi kiểm tra.
- Đôi khi có thể quan sát thấy điểm mủ trắng trên bề mặt trong của mi.
2. Lẹo ngoài
Do nhiễm trùng nang lông mi hoặc tuyến Zeis/Moll.
Xuất hiện dưới dạng nốt đỏ, đau ngay bờ mi.
Kích thước nhỏ, độ rắn tương tự hạt đậu.
3. Đa lẹo
- Nhiều “đầu lẹo” xuất hiện cùng lúc trên một hoặc cả hai mi.
- Trường hợp nặng có thể gây sưng đau lan rộng, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt.
CHẮP MẮT LÀ GÌ?
Chắp mắt (tiếng Anh: Chalazion) là tình trạng tắc nghẽn tuyến Meibomius – tuyến tiết nhày nằm sâu trong sụn mi. Khi tuyến này bị bít tắc, chất nhờn ứ đọng tạo thành một khối u nhỏ, tròn, khiến mí mắt sưng nhẹ và đỏ.
So với lẹo, chắp thường nằm xa bờ mi hơn, xuất hiện bên trong đĩa sụn và chủ yếu ở mặt trong của mí mắt. Khi bác sĩ lật mi, có thể quan sát rõ khối chắp, đôi khi thấy điểm trắng gợi ý tình trạng viêm lâu ngày.
Một số trường hợp xuất hiện đa chắp, nghĩa là có nhiều khối chắp cùng lúc trên một hoặc cả hai mí mắt.
Triệu Chứng Của Chắp Mắt
Khi bị chắp, người bệnh có thể gặp các biểu hiện:
- Mi mắt sưng nhẹ, đỏ và có cảm giác nặng mắt.
- Đau hoặc khó chịu, đặc biệt ở khu vực kết mạc mi.
- Sau vài ngày, vùng sưng thường giảm đau, nhưng để lại một khối tròn cứng, không đau.
- Khối chắp có thể lớn dần, nhìn thấy màu đỏ qua da mí hoặc màu xám khi nhìn từ phía kết mạc.
Khác với lẹo, chắp thường không đau nhiều và khi chạm vào có cảm giác cứng hơn.
Nếu khối chắp phát triển lớn, nó có thể chèn ép lên nhãn cầu và gây mờ mắt tạm thời. Một số trường hợp, mí mắt có thể sưng đột ngột do phản ứng viêm quanh vùng chắp.
NHỮNG AI DỄ BỊ CHẮP HOẶC LẸO?
Bất kỳ ai cũng có thể mắc chắp hoặc lẹo, nhưng một số nhóm dễ gặp hơn gồm:
- Người có viêm bờ mi mãn tính, đây là yếu tố nguy cơ cao nhất.
- Người từng bị chắp hoặc lẹo trước đó.
- Người có cơ địa da dễ viêm như: mụn trứng cá đỏ (rosacea), viêm da tiết bã.
- Người mắc một số bệnh toàn thân như đái tháo đường.
Thói quen vệ sinh mắt chưa tốt:
- Không tẩy trang kỹ khu vực quanh mắt.
- Sử dụng mỹ phẩm quá hạn, nhiễm bẩn hoặc chia sẻ đồ trang điểm.
- Thói quen dụi mắt khiến vi khuẩn dễ xâm nhập.
NGUYÊN NHÂN GÂY CHẮP, LẸO MẮT
Nguyên Nhân Gây Lẹo Mắt
Lẹo hình thành chủ yếu do nhiễm khuẩn ở nang lông mi, thường là do tụ cầu khuẩn. Khi vi khuẩn xâm nhập vào chân lông mi hoặc các tuyến nhờn gần đó, chúng gây viêm cấp tính, làm mí mắt đau, đỏ và sưng.
Ngoài ra, lẹo cũng có thể xuất hiện khi tình trạng viêm bờ mi kéo dài khiến vi khuẩn lan rộng vào các tuyến ở mí mắt, dẫn đến hình thành ổ mủ.
Nguyên Nhân Gây Chắp Mắt
Khác với lẹo, chắp mắt hình thành do tắc nghẽn tuyến Meibomius – tuyến tiết dầu nằm trong sụn mi. Khi chất nhờn bị ứ lại mà không thoát ra ngoài, chúng tạo thành một khối u nhỏ, cứng, thường không gây đau.
Trong một số trường hợp, lẹo không được điều trị dứt điểm có thể gây viêm kéo dài, dẫn đến tắc nghẽn các tuyến nhờn và chuyển thành chắp. Bên cạnh đó, các yếu tố như viêm bờ mi, da dầu hoặc các bệnh lý da liễu cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành chắp.
ĐIỀU TRỊ CHẮP VÀ LẸO MẮT
Việc điều trị chắp, lẹo mắt sẽ được bác sĩ chỉ định tùy theo mức độ viêm và tình trạng của từng bệnh nhân. Một số hướng xử lý thường được áp dụng gồm:
Điều Trị Bằng Thuốc
- Bác sĩ có thể kê kháng sinh toàn thân để hỗ trợ tiêu viêm, giảm mủ và hạn chế nhiễm trùng lan rộng.
- Song song đó, người bệnh được hướng dẫn rửa mắt bằng nước muối sinh lý nhằm loại bỏ chất bẩn và làm sạch vùng mi mắt.
- Với những trường hợp lẹo to, kéo dài hoặc không đáp ứng điều trị thông thường, bác sĩ có thể chỉ định thuốc corticoid dạng bôi hoặc tiêm tại chỗ để giảm sưng.
- Người bệnh cần vệ sinh tay sạch sẽ trước khi nhỏ thuốc, không dùng lại thuốc đã mở lâu, thuốc hết hạn hoặc thuốc không rõ nguồn gốc. Tất cả các loại thuốc nhỏ mắt phải sử dụng theo đúng hướng dẫn chuyên môn.
Chích Rạch Chắp, Lẹo Khi Cần Thiết
- Nếu lẹo kích thước lớn, gây đau nhiều hoặc là loại dai dẳng, bác sĩ có thể thực hiện chích rạch để dẫn lưu mủ.
- Trường hợp chắp, do tổn thương thường nằm sâu trong sụn mi, khi chích bác sĩ cần lấy sạch chất nhầy và phần tắc nghẽn để giảm nguy cơ tái phát.
Chườm Ấm Hỗ Trợ Giảm Sưng Đau
- Khi chắp hoặc lẹo mới khởi phát, chườm ấm là biện pháp rất hiệu quả để giảm đau, làm mềm chất nhầy và hỗ trợ thông tuyến nhờn.
- Nên chườm ấm từ 10–15 phút, thực hiện vài lần trong ngày để đạt kết quả tốt nhất.
Lưu ý Quan Trọng Trong Chăm Sóc
- Khi xuất hiện triệu chứng chắp hoặc lẹo, người bệnh cần đi khám bác sĩ chuyên khoa mắt để được điều trị đúng phác đồ.
- Bệnh có thể tự khỏi nếu được vệ sinh mắt đúng cách và điều trị kịp thời.
- Tuyệt đối không tự ý nặn mủ, không dùng thuốc bừa bãi vì có thể khiến nhiễm trùng lan rộng, làm tổn thương mí mắt hoặc để lại sẹo gây quặp mi.
- Cần chú ý rằng một số trường hợp ung thư biểu mô tuyến bã có biểu hiện tương tự chắp. Do đó, nếu chắp tái đi tái lại nhiều lần, không xẹp hoặc kéo dài bất thường đặc biệt ở người lớn tuổi bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm mô bệnh học để loại trừ các bệnh lý nguy hiểm.
Chắp mắt và lẹo mi tuy có biểu hiện sưng đỏ và nổi cục tương tự nhau, nhưng thực chất lại là hai bệnh lý hoàn toàn khác biệt. Để phòng tránh cũng như phát hiện sớm các vấn đề ở mắt, bạn nên chủ động đến khám tại cơ sở chuyên khoa mắt ngay khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường.
