Việc tiêu thụ đồ ăn nhanh thường xuyên không chỉ khiến cơ thể mất cân bằng dinh dưỡng mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Khi thiếu hụt các vitamin và khoáng chất thiết yếu, hệ thần kinh dễ bị tổn thương, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực và thính giác.
Các chuyên gia dinh dưỡng cho biết, dù mang lại sự tiện lợi, nhưng các bữa ăn nhanh thường không cung cấp đủ năng lượng và dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Nếu duy trì thói quen này lâu dài, nguy cơ mắc béo phì, tăng huyết áp và nhiều bệnh lý mạn tính khác là điều khó tránh khỏi. Cùng Yoon Eyewear tìm hiểu về sự nguy hiểm của đồ ăn nhanh nếu như ăn liên tục thì sẽ như thế nào nhé.
ĂN ĐỒ ĂN NHANH CÓ THỂ GÂY MÙ VÀ ĐIẾC TAI KHÔNG?
Một nhóm các nhà khoa học tại Đại học Bristol (Anh) đã công bố nghiên cứu về một trường hợp hiếm gặp một thanh niên bị mù vĩnh viễn do chế độ ăn uống thiếu dinh dưỡng nghiêm trọng. Nghiên cứu này là lời cảnh báo mạnh mẽ về tác hại của việc ăn uống đơn điệu và nghèo nàn dưỡng chất.
Bệnh nhân (giấu danh tính) cho biết từ thời tiểu học, cậu chỉ ăn khoai tây chiên, snack Pringles, bánh mì trắng, thịt nguội đóng hộp và xúc xích hoàn toàn thiếu rau xanh, trái cây và thực phẩm tươi.
Khi 14 tuổi, cậu bắt đầu cảm thấy mệt mỏi và đến gặp bác sĩ. Dù có chỉ số BMI và chiều cao bình thường, nhưng xét nghiệm cho thấy thiếu vitamin B12 nghiêm trọng và có dấu hiệu thiếu máu. Cậu được bổ sung vitamin B12 và tư vấn thay đổi chế độ ăn.
Tuy nhiên, chỉ một năm sau, cậu xuất hiện triệu chứng giảm thính lực và thị lực, nhưng nguyên nhân ban đầu chưa được xác định. Đến năm 17 tuổi, thị lực suy giảm trầm trọng và các bác sĩ phát hiện cơ thể cậu thiếu vitamin B12, đồng, selenium, vitamin D thấp, mật độ xương giảm, trong khi lượng kẽm cao bất thường.
Kết quả chẩn đoán cho thấy tổn thương dây thần kinh thị giác đã trở nên vĩnh viễn, khiến cậu mất thị lực không thể hồi phục. Trường hợp này cho thấy, chế độ ăn thiếu đa dạng và nghèo vi chất có thể dẫn đến tổn thương thần kinh nghiêm trọng, dù vẻ ngoài sức khỏe vẫn bình thường.
NGUYÊN NHÂN GÂY TỔN THƯƠNG THỊ GIÁC VÀ THÍNH GIÁC DO THIẾU DINH DƯỠNG
Theo y học, thiếu hụt vitamin và khoáng chất thiết yếu là nguyên nhân trực tiếp làm tổn thương dây thần kinh và tế bào cảm thụ của mắt tai, dẫn đến suy giảm thị lực và thính lực. Cụ thể:
- Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng trong việc tạo lớp vỏ myelin bảo vệ dây thần kinh. Khi thiếu B12, quá trình này bị gián đoạn, gây ra hiện tượng mất bao myelin (demyelination), khiến dây thần kinh thị giác bị tổn thương hay còn gọi là teo thần kinh thị giác. Các nghiên cứu cho thấy, thiếu B12 lâu ngày có thể dẫn đến bệnh thần kinh thị giác tiến triển, gây mất khả năng phân biệt màu sắc, giảm thị lực nghiêm trọng, thậm chí mù vĩnh viễn nếu không được điều trị kịp thời. Ngoài ra, thiếu B12 cũng có thể ảnh hưởng đến dẫn truyền thần kinh thính giác, gây giảm khả năng nghe ở một số tần số âm thanh.
- Vitamin D cũng đóng vai trò hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh và tế bào cảm thụ trong tai. Khi thiếu vitamin D đặc biệt ở người ít tiếp xúc ánh sáng mặt trời, ăn ít cá và sữa chức năng tế bào lông trong tai trong bị suy yếu, dẫn đến giảm thính lực hoặc mất thính giác hai bên.
- Kẽm (Zinc) là khoáng chất cần thiết cho chức năng của võng mạc và sắc tố thị giác. Nó giúp tổng hợp sắc tố rhodopsin, bảo vệ tế bào võng mạc khỏi tổn thương do gốc tự do. Thiếu kẽm khiến mắt dễ mờ khi thiếu sáng, thị lực suy giảm, và dễ bị thoái hóa điểm vàng sớm.
- Đồng (Copper) là yếu tố không thể thiếu trong quá trình myelin hóa thần kinh. Sự thiếu hụt đồng nặng có thể dẫn đến teo thần kinh thị giác, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng dẫn truyền tín hiệu từ mắt đến não.
Tóm lại, việc thiếu hụt đồng thời vitamin B12, vitamin D, kẽm và đồng có thể tạo nên “chuỗi phản ứng nguy hiểm”, gây tổn thương cả đường dẫn truyền thị giác và thính giác, đặc biệt là ở trẻ em giai đoạn hệ thần kinh còn đang phát triển mạnh.
DẤU HIỆU CẢNH BÁO SỚM CHA MẸ CẦN LƯU Ý
Trước khi hậu quả trở nên nghiêm trọng, trẻ có thể xuất hiện một số biểu hiện ban đầu:
- Mệt mỏi, thiếu máu: Thiếu vitamin B12 khiến trẻ xanh xao, lười ăn, hay mệt lả. Nếu trẻ thường xuyên kêu mệt, nên kiểm tra công thức máu để phát hiện sớm thiếu máu dinh dưỡng.
- Giảm thị lực dần dần: Trẻ nhìn mờ chữ trên bảng, hay nheo mắt, giảm khả năng phân biệt màu sắc, hoặc nhạy sáng bất thường. Nếu trẻ than “thấy mờ” hoặc “màu sắc nhạt đi”, cần khám mắt ngay.
- Xuất hiện “điểm mù” ở vùng trung tâm: Trẻ có thể thấy hình ảnh mờ dần ở giữa tầm nhìn. Khi che từng mắt, trẻ sẽ nhận thấy một vùng tối hoặc mờ ở trung tâm dấu hiệu điển hình của bệnh thần kinh thị giác do thiếu dinh dưỡng.
- Giảm thính lực, ù tai: Trẻ than khó nghe rõ, thường tăng âm lượng tivi, hoặc nghe tiếng ù trong tai. Đây có thể là hậu quả của thiếu B12 hoặc D, ảnh hưởng đến tế bào thần kinh thính giác.
- Thói quen ăn uống kén chọn: Nếu trẻ chỉ ăn đồ chiên rán, snack, thịt nguội, xúc xích, tránh rau xanh, trái cây và thực phẩm tươi, đây là dấu hiệu nguy hiểm cần được điều chỉnh ngay.
ĂN UỐNG CÂN BẰNG VÀ KIỂM TRA ĐỊNH KỲ ĐỂ BẢO VỆ THỊ LỰC CHO TRẺ
Để phòng ngừa những hậu quả nghiêm trọng như suy giảm thị lực hoặc thính lực do thiếu dinh dưỡng, cha mẹ cần xây dựng cho con chế độ ăn đa dạng và cân đối. Một thực đơn lành mạnh mỗi ngày nên đảm bảo đủ 4 nhóm thực phẩm chính sau:
- Rau xanh và trái cây tươi: Cung cấp vitamin A, C, chất xơ và khoáng chất giúp mắt sáng, tăng sức đề kháng và hỗ trợ hệ miễn dịch. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ ăn nhiều loại rau củ có màu đậm như cà rốt, bí đỏ, cải bó xôi hoặc các loại trái cây giàu vitamin C như cam, kiwi, dâu tây.
- Nguồn đạm động vật: Thịt nạc, cá, trứng, sữa là những thực phẩm chứa vitamin B12, protein và các axit amin thiết yếu cho não bộ và cơ bắp phát triển. Trẻ không nên ăn chay quá sớm vì có thể dẫn đến thiếu hụt vitamin B12, một trong những nguyên nhân chính gây tổn thương thần kinh thị giác.
- Tinh bột nguyên hạt: Gạo, yến mạch, bánh mì nguyên cám hay ngũ cốc nguyên hạt giúp duy trì năng lượng ổn định và bổ sung vitamin nhóm B. Hạn chế cho trẻ ăn tinh bột tinh chế như bánh mì trắng, snack, khoai tây chiên những thực phẩm gần như không còn giá trị dinh dưỡng.
- Hải sản, các loại hạt và thực phẩm giàu khoáng: Cung cấp kẽm, đồng, vitamin D và acid béo omega-3, hỗ trợ chức năng thần kinh và võng mạc. Một số thực phẩm tốt cho mắt gồm cá hồi, cá thu, hạt óc chó, hạt chia, hạnh nhân và tôm cua.
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo rằng thức ăn nhanh tuy tiện lợi nhưng nghèo dinh dưỡng, dễ dẫn đến thiếu vitamin và khoáng chất thiết yếu. Do đó, cha mẹ nên hạn chế đồ chiên rán, snack, nước ngọt có gas, đồng thời tăng cường thực phẩm tươi và giàu dưỡng chất tự nhiên trong khẩu phần hàng ngày.
Ngoài ra, cho trẻ tắm nắng buổi sáng 10–15 phút mỗi ngày sẽ giúp cơ thể tổng hợp vitamin D tự nhiên, tăng cường hấp thu canxi và hỗ trợ thần kinh thị giác hoạt động ổn định. Có thể bổ sung thêm thực phẩm giàu vitamin D như cá béo, trứng và sữa tăng cường vi chất nếu trẻ ít ra ngoài trời.
